آیا ارتداد کیفر «حدّ» دارد؟

آیا ارتداد کیفر «حدّ» دارد؟

دسته: فقه و حقوق اسلامی

بازدید: 4 بار

فرمت فایل: doc

حجم فایل: 54 کیلوبایت

تعداد صفحات فایل: 68

  • آیا ارتداد کیفر «حدّ» دارد؟
  • آیا ارتداد کیفر «حدّ» دارد؟

آیا ارتداد کیفر «حدّ» دارد؟

«تأملی بر ماهیت کیفر ارتداد»

یکی از تحقیقاتی که در مرکز تحقیقات علمی دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری اخیراً پایان یافته است موضوع «آزادی عقیده» می باشد. در دو فصل نخست این تحقیق، مبانی معرفتی آزادی عقیده، اصول آزادی عقیده در غرب، آزادی ایمان و آزادی عقل مورد بررسی قرار گرفته است. بررسی آزادی تغییر عقیده و ماهیت کیفر ارتداد، که پیش روی دارید سومین فصل این پژوهش می باشد. کتاب دین و دولت در اندیشه اسلامی که تا کنون جوایزی را به خود اختصاص داده است، تحقیق دیگری از نویسنده محترم است که برای مرکز تحقیقات علمی انجام گرفته و در سال 78 منتشر شده است.

کسانی که از آزادی عقیده از منظر دین دفاع می کنند و بر مبنای اعتقادات اسلامی به توجیه و تحلیل آن می پردازند، بلافاصله با این سؤال مواجه می شوند که آیا در اسلام آزادی تغییر عقیده از اسلام به کفر پذیرفته شده است؟ و آنان که قصد بازگشت علنی از اسلام را داشته باشند با هیچ گونه محدودیت و مضیقه ای روبه رو نمی شوند و مرتدان از گزند عقوبت در امان می مانند؟

آزادی عقیده، متضمّن چند آزادی است:

الف) آزادی برای نفی هر گونه عقیده؛

ب) آزادی برای قبول هر گونه عقیده؛

ج) آزادی برای تغییر هر عقیده به عقیده دیگر.

ایجاد محدودیت در هر یک از این موارد سه گانه، آزادی عقیده را با دشواری مواجه می سازد و چون در بخش سوم، ورود به اسلام مجاز، ولی خروج از آن ممنوع و تحت عنوان «ارتداد» قابل پیگرد و مجازات است، لذا چگونه می توان گفت که در اسلام آزادی عقیده به شکل کامل مورد حمایت و تأیید قرار گرفته است؟

در اینجا باید به بررسی موضوع ارتداد و رابطه آن با آزادی عقیده بپردازیم. البته مسأله ارتداد در فقه اسلامی موضوعی کهن، و به ویژه در فقه شیعه، دارای بحثهای متنوع و فراوانی است که به فروع و جزئیات آن نمی توان پرداخت. فقهای گذشته در کتاب الطهاره، کتاب الارث، کتاب النکاح و کتاب الحدود، به شکل مبسوطی به این مسایل پرداخته اند. آنچه در این تحقیق، از اولویت و اهمیت بیشتری برخوردار است، بررسی مجازات مرتد از زاویه آزادی عقیده است، لذا از طرح مسایل دیگر ارتداد چشم پوشی می شود.

در پایان این بحث به این نتیجه می توان رسید که همه ادیان نسبت به بریدن از دین و جدا شدن از مسلک، حساسیت دارند و این ممانعت برای جلوگیری از دفع و خروج، به مراتب بیش از تلاش برای جذب و ورود است، زیرا کسی که مکتبی را ترک می کند، عملاً نسبت به آن اعلام بی اعتباری کرده و صلاحیت آن را برای سعادت بشر مخدوش معرفی می کند و در نتیجه در اطمینان و اراده دیگر مؤمنان به آن آئین نیز خلل به وجود می آورد. و از این نظر «ورود» و «خروج» حکم متفاوتی پیدا می کند، چه اینکه در مقررات نظامی «فرار» از جبهه جنگ «جرم» تلقی می شود حتی اگر برای «حضور یافتن» در جبهه نبرد، الزامی هم وجود نداشته باشد و لذا کسانی که آزادانه وارد شده اند، حق خروج آزادانه ندارند.

آزادی عقیده، در بخش تغییر عقیده، دارای ابعاد گوناگون و آثار مختلفی در جامعه است که هیچ آیینی نسبت به آن نمی تواند بی تفاوت باشد. آنچه در دین اسلام، موضوع را از اهمیت مضاعفی برخوردار می سازد، آن است که دین، مبنای «هویت جمعی» و پیوندهای اجتماعی مسلمانان است و در روابط خانوادگی، امور مالی، جزایی و جز آنها، تأثیر مستقیم دارد. در قوانین حقوقی اسلام، در زمینه طهارت، ارث، نکاح و طلاق، حدود و قصاص، و بسیاری ابواب دیگر، پیوسته دین عامل تعیین کننده به حساب می آید و در جامعه دینی و حکومت دینی، «شهروندی» مقوله ای عادی از هویت دینی نیست. به علاوه که در مدیریت جامعه نیز «مذهب» به عنوان شرط اصلی دولتمردان و نیز به عنوان سمت دهنده به برنامه ها و فعالیتهای آنان سهم تعیین کننده دارد. گذشته از آنکه اعتقاد دینی و اسلامی، منبع اصلی تربیت و معنویت در مسلمانان شمرده می شود و «اخلاق» شاخه ای است که از «عقیده اسلامی» ارتزاق می کند.

بر این اساس، ارتداد و روی گردانی از اسلام، صرفاً تغییر عقیده به حساب نمی آید، بلکه در اثر آن، کلیه ابعاد روحی و فکری، همه پیوندهای اجتماعی و سیاسی شخص دچار بحران می شود. و این دگرگونی عمیق با تغییر هیچ عامل دیگری در زندگی از قبیل ملیت یا جنسیت قابل مقایسه نیست.

اگر در اینجا عوامل بیرون از جامعه و دولت اسلامی را هم ضمیمه کنیم که با اهداف خاص سیاسی و به انگیزه توسعه طلبی و سلطه جویی بر مسلمانان، آنان را به بازگشت از آیین خود ترغیب و تحریک می کنند، اهمیت موضوع افزون شده، و چشم پوشی در برابر آن هرگز معقول به نظر نمی رسد.

البته ممانعت از «ارتداد» هرگز با «ایجاد محدودیت» در پژوهشهای اعتقادی و طرح پرسشهای فکری و میدان یافتن گفتگوهای دینی، تلازم ندارد، زیرا آزادی پژوهش مورد قبول اسلام بوده و در همان عصری که رسول خدا (ص) و ائمه اطهار (ع) بر کیفر مرتدان تأکید می ورزیدند، زمینه بحث و گفتگوی آزاد را هم برای پژوهشگران فراهم می آوردند و آنان را از آزادی و امنیت کامل برخوردار می کردند.

مسأله اصلی در زمینه حکم مرتد که شایسته تحقیق است، آن است که آیا اسلام برای شرایط مختلف اجتماعی و فرهنگی، و در اعصار و ادوار گوناگون، و برای همه اشخاص و در همه محیطها، «حکم ثابت» و واحدی را به عنوان «حدّ» نسبت به مرتد «مقرر» نموده و حاکم اسلامی را موظف کرده است که فارغ از تشخیص مصلحت جامعه اسلامی، به اجرای آن بپردازد، یا در مجازات مرتدان باید به عوامل گوناگون توجه کرد و امام مسلمین مکلّف است با در نظر گرفتن اوضاع فکری شخص، عوامل تأثیرگذار بر وی، پی آمدهای انحراف او، انگیزه های پدید آمدن ارتداد و بسیاری مسایل اجتماعی و فرهنگی دیگر، و با درک صحیح از وضع جامعه، سیاست و فرهنگ، نسبت به اصل مجازات، و نوع آن تصمیم گیری کند؟ و آیا رسول خدا، در برخورد با ارتداد از موضع «ابلاغ» و «اجرای» «حکم الهی» مرتدان را کیفر می داد و یا آن حضرت از موضع رهبری امت اسلامی و بر مبنای ولایت، به «جعل حکم» پرداخته و آن را به «اجرا» می گذاشت؟

نباید پنداشت وجود روایات متعدد از ائمه علیهم السلام که در آنها احکام یکسانی در باره مرتدان بیان شده است، احتمال دوم را نفی می کند، زیرا این روایات شرح و تفصیل حکمی است که از طرف پیامبر اکرم اعلام شده است و چنانچه اصل حکم نبوی، با توجه به برخی شواهد و قرائن، جنبه حکومتی و تعزیری داشته باشد، قهراً این روایات نیز ناظر به «شرایط همان حکم» می باشد و تغییری در ماهیت حکم به وجود نمی آورد. چه اینکه اگر در باب زکات از این تعبیر که «رسول خدا زکات را بر نه چیز قرار داده است»، استفاده شود که جعل زکات بر این موارد خاص، جنبه حکومتی دارد، روایات ائمه (ع) که شرایط زکوه را در این موارد بیان می کند، شرح همان حکم نبوی بوده و از جنبه ماهوی آن حکم را دستخوش تغییر نمی سازد. به علاوه که در روایات ائمه (ع)، به «حدّ» بودن کیفر مرتد اشاره نشده است و این سکوت نیز راه استظهار از کلام رسول خدا را برای تفسیر حکومتی از آن باز می گذارد.

همچنین مانعی از قبیل «اجماع» نیز جلوی چنین تفسیری را نمی گیرد، زیرا برخی از فقهای طراز اول فقه، به تعزیری بودن کیفر مرتد تصریح کرده اند و بسیاری از قدما هم تعبیر «حد» را به کار نبرده اند.

مقالات مرتبط


  • مقاله ترجمه شده با عنوان آیا فعالیت های منابع انسانی با سوءرفتار کارکنان ارتباط دارد؟ کلیک جهت دانلود عنوان انگلیسی مقاله: Are human resource practices linked to employee misconduct Arational choice perspective عنوان فارسی مقاله: آیا فعالیت های منابع...

  • دسته بندی: علوم انسانی» حقوق فرمت فایل دانلودی: rar فرمت فایل اصلی: doc تعداد صفحات: 61 دانلود تحقیق در مورد آیا ارتداد، کیفر حد دارد؟ ، در قالب doc و در 61 صفحه، قابل ویرایش، شامل تأملی بر ماهیت کیفر ارتداد،...

  • آیا بین وزن کودک در هنگام تولد و سن مادر رابطه ای وجود دارد؟ دسته: آمار بازدید: 4 بار فرمت فایل: doc حجم فایل: 38 کیلوبایت تعداد صفحات فایل: 19 آیا بین وزن کودک در هنگام تولد و سن مادر رابطه...

  • دسته: فقه و حقوق اسلامی فرمت فایل: doc حجم فایل: 61 کیلوبایت تعداد صفحات فایل: 72 دانلود تحقیق آیا ارتداد کیفر «حدّ» دارد؟ ارتداد کیفر دانلود پژوهش آیا ارتداد کیفر «حدّ» دارد؟ دانلود مقاله آیا ارتداد کیفر «حدّ» دارد؟ آیا ارتداد...

  • دسته: معارف اسلامی فرمت فایل: doc حجم فایل: 16 کیلوبایت تعداد صفحات فایل: 23 روح چیست و عالم ارواح از نظر قرآن کجاست و آیا روح توضیح علمی هم دارد؟ روح چیست و عالم ارواح از نظر قرآن کجاست و آیا...

  • دسته بندی: علوم انسانی» روان شناسی فرمت فایل دانلودی: zip فرمت فایل اصلی: doc تعداد صفحات: 99 دانلود تحقیق با موضوع آیا بین سلامت روانی افراد درونگرا با سلامت روانی افراد برونگرا تفاوت وجود دارد، در قالب word و در 99...

  • دسته: علوم انسانی فرمت فایل: doc حجم فایل: 319 کیلوبایت تعداد صفحات فایل: 12 دانلود مقاله دانلود تحقیق پژهش دانلود پژهش دانلود پروژه مقاله آیا بین فنگ شویی و آئین زرتشت ارتباطی وجود دارد؟ دانلود تحقیق آیا بین فنگ شویی و...

  • مقاله ترجمه شده با عنوان آیا ویژه گری صنعت حسابرس، بهبود کیفیت حسابرسی را به همراه دارد؟ کلیک جهت دانلود عنوان انگلیسی مقاله: Does Auditor Industry Specialization Improve Audit Quality عنوان فارسی مقاله: آیا ویژه گری صنعت حسابرس، بهبود...

  • «این یک طب جادو نیست، اما افزایش میزان فعالیت فیزیکی راهبرد موثری در کمک به درمان افسردگی است» دسته: روانشناسی بازدید: 5 بار فرمت فایل: doc حجم فایل: 64 کیلوبایت تعداد صفحات فایل: 82 آیا بین ورزش کردن و میزان افسردگی...

  • دسته: روانشناسی و علوم تربیتی فرمت فایل: pdf حجم فایل: 68 کیلوبایت تعداد صفحات فایل: 98 دانلود گزارش کار آموزی دانلود پرسشنامه دانلود پایان نامه دانلود پروپوزال دانلود پروژه پایانی دانلود پروژه دانلود مقاله دانلود فای دانلود تحقیق دانلود پاورپوینت پایان...

  • مقاله آیا بین تیپ های شخصیتی (درون گرا برون گرا) و فرسودگی شغلی ارتباطی وجود دارد یا خیر؟ دسته: روانشناسی بازدید: 6 بار فرمت فایل: docx حجم فایل: 90 کیلوبایت تعداد صفحات فایل: 85 عوامل زمینه ساز و مرتبط به فرسودگی...

  • چکیده تفویض اختیار در سازمان مفهومی است که همواره با نام استاد کلاسیک مدیریت هنری فایول درآمیخته است زمانیکه تأکید بر چهارده اصل اساسی مدیریت می کند و به تفویض اختیار به عنوان وظیفه اساسی مدیران پای می فشارد تفویض اختیار...

  • دسته: پژوهش ها فرمت فایل: doc حجم فایل: 318 کیلوبایت تعداد صفحات فایل: 13 مقاله آیا بین فنگ شویی و آئین زرتشت ارتباطی وجود دارد؟ مقاله آیا بین فنگ شویی و آئین زرتشت ارتباطی وجود دارد؟ کلیک جهت دانلود...

  • دسته: آمار فرمت فایل: doc حجم فایل: 43 کیلوبایت تعداد صفحات فایل: 21 دانلود رایگان مقاله آیا بین وزن کودک در هنگام تولد و سن مادر رابطه ای وجود دارد؟ اهورا فایل دانلود تحقیق آیا بین وزن کودک در هنگام تولد...

  • دسته: حقوق فرمت فایل: doc حجم فایل: 67 کیلوبایت تعداد صفحات فایل: 53 انجام پروژه و پایان نامه رشته حقوق مقالات ترجمه شده رشته حقوق دانلود مقاله کارشناسی رشته حقوق با عنوان ارتداد خرید مقالات کارشناسی رشته حقوق همکاری در فروش...

  • دسته: فقه، حقوق، الهیات فرمت فایل: doc حجم فایل: 128 کیلوبایت تعداد صفحات فایل: 152 علوم فقهی دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق با عنوان ارتداد در اسلام بررسی نظرات کلاسیک و نگاهی به نظرات جدید دانلود مقاله ارتداد در اسلام...

  • هدف از انجام این پروژه بررسی تعلیق مراقبتی به عنوان کیفر جایگزین زندان و مسائل مختلف حول این مبحث می باشد. کلیک جهت دانلود پایان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی عنوان کامل: تعلیق مراقبتی به عنوان کیفر جایگزین زندان...

  • مقدمهبه دنبال تراکم پرونده ها و کار دادگاه ها کیفری از یک سو، و تورم جمعیت کیفری از سوی دیگر که منجر به تضعیف کارایی و بازدهی نظام کیفری در زمینه های مبارزه با بزهکاری و بازپروری و اصلاح بزهکاران شد،...

  • تحقیق کامل با رفرنس دهی دقیق و به صورت علمی با عنوان (کیفر زدایی از اطفال و نوجوانان در قانون مجازات اسلامی) دارای چکیده مقدمه بدنه اصلی نتیجه گیری و منابع دسته: فقه و حقوق اسلامی بازدید: 4 بار فرمت فایل:...

  • دسته بندی: علوم انسانی» معارف اسلامی فرمت فایل دانلودی: doc فرمت فایل اصلی: doc تعداد صفحات: 157 دانلود تحقیق با موضوع عدالت چیست؟ چه نقشی در پیشرفت کشور دارد؟ ، در قالب word و در 167 صفحه، قابل ویرایش، شامل مقدمه،...