آیا ارتداد کیفر «حدّ» دارد؟

دسته: فقه و حقوق اسلامی

فرمت فایل: doc

حجم فایل: 61 کیلوبایت

تعداد صفحات فایل: 72

  • دانلود تحقیق آیا ارتداد کیفر «حدّ» دارد؟
  • ارتداد کیفر
  • دانلود پژوهش آیا ارتداد کیفر «حدّ» دارد؟
  • دانلود مقاله آیا ارتداد کیفر «حدّ» دارد؟
  • آیا ارتداد کیفر «حدّ» دارد؟
  • حد و ارتداد کیفر

آیا ارتداد کیفر «حدّ» دارد؟

«تأملی بر ماهیت کیفر ارتداد»

کسانی که از آزادی عقیده از منظر دین دفاع می کنند و بر مبنای اعتقادات اسلامی به توجیه و تحلیل آن می پردازند، بلافاصله با این سؤال مواجه می شوند که آیا در اسلام آزادی تغییر عقیده از اسلام به کفر پذیرفته شده است؟ و آنان که قصد بازگشت علنی از اسلام را داشته باشند با هیچ گونه محدودیت و مضیقه ای روبه رو نمی شوند و مرتدان از گزند عقوبت در امان می مانند؟

آزادی عقیده، متضمّن چند آزادی است:

الف) آزادی برای نفی هر گونه عقیده؛

ب) آزادی برای قبول هر گونه عقیده؛

ج) آزادی برای تغییر هر عقیده به عقیده دیگر.

ایجاد محدودیت در هر یک از این موارد سه گانه، آزادی عقیده را با دشواری مواجه می سازد و چون در بخش سوم، ورود به اسلام مجاز، ولی خروج از آن ممنوع و تحت عنوان «ارتداد» قابل پیگرد و مجازات است، لذا چگونه می توان گفت که در اسلام آزادی عقیده به شکل کامل مورد حمایت و تأیید قرار گرفته است؟

در اینجا باید به بررسی موضوع ارتداد و رابطه آن با آزادی عقیده بپردازیم. البته مسأله ارتداد در فقه اسلامی موضوعی کهن، و به ویژه در فقه شیعه، دارای بحثهای متنوع و فراوانی است که به فروع و جزئیات آن نمی توان پرداخت. فقهای گذشته در کتاب الطهاره، کتاب الارث، کتاب النکاح و کتاب الحدود، به شکل مبسوطی به این مسایل پرداخته اند. آنچه در این تحقیق، از اولویت و اهمیت بیشتری برخوردار است، بررسی مجازات مرتد از زاویه آزادی عقیده است، لذا از طرح مسایل دیگر ارتداد چشم پوشی می شود.

در آغاز به دیدگاههای متنوعی که در باره کیفر مرتد وجود دارد و تحلیلهای گوناگونی که از حدّ مرتد ارائه شده است می پردازیم و پس از نقد و بررسی، به ارائه نظریه ای که ترجیح داده می شود، خواهیم پرداخت.

ارتداد از موضوعاتی است که در ادیان مختلف، به عنوان «جرم» شناخته شده است و برخی حقوقدانان بر این باورند که «در همه ادیان» جرم شمرده می شود. در عصر ساسانیان در مزدائیزم هم برای آن کیفری در قوانین پیش بینی کرده بودند، چنانکه فردوسی می گوید:

که زردشت گوید به استا و زند

که هر کس که از کردگار بلند

به پیچد به یکسال پندش دهید

همان مایه سودمندش دهید

پس از سال اگر او نیاید به راه

کشیدش به خنجر به فرمان شاه

در متون مقدس مسیحیت نیز فراوان از قتل کسانی که دین را رها کنند سخن به میان آمده است. با توجه به شواهدی که از ادیان مختلف در این باره وجود دارد، مجازات مرتد را «ماده ای مشترک» در همه قوانین ادیان باید دانست. از این رو کسانی که به یکی از ادیان اعتقاد داشته و بر باورهای مذهبی پای بند باشند، قهراً با این پرسش روبه رو خواهند بود که آیا ارتداد با آزادی عقیده سازگار است؟

نویسندگان و پژوهشگران مسلمان در باره کیفر مرتد رویکردهای مختلفی دارند که در «انکار»، «تحلیل» و «تحدید» می توان خلاصه کرد:

رویکرد انکار

فِرَق مختلف اسلامی، در باره کیفر مرتد اتفاق نظر دارند و هر چند در شرایط و موارد آن اختلافاتی بین آنها وجود دارد، ولی در اصل حکم و حتی مجازات قتل، تردیدی ندارند، (4) ولی در دهه های اخیر برخی نویسندگان مسلمان به مناقشه در این باره پرداخته و آن را مورد تردید یا انکار قرار داده اند. البته این تشکیکات را بدون تأثیر از جریان فرهنگی مغرب زمین و نگاه جدیدی که به آزادی عقیده و حقوق بشر وجود دارد نمی توان دانست.

برخی منکرین، اساساً مستندات فقهی کیفر مرتد را مخدوش معرفی کرده و این حکم را عاری از دلیل معتبر دانسته اند. دکتر احمد صبحی منصور – از نویسندگان سنّی مذهب – در این باره می گوید:

«در باره حد مرتد فقط دو حدیث وجود دارد: یکی را اوزاعی بدون سند نقل کرده است. البته این حدیث به دلیل آنکه «بدون سند» است قابل اعتماد نیست، به علاوه که راوی آن اوزاعی، از وابستگان به دستگاه خلافت اموی و سپس عباسی است که با جعل این حدیث در صدد توجیه رفتار حکام ظالم در سرکوب مخالفان بوده است تا آنها را به عنوان مرتد، مهدور الدم قلمداد کند. روشن است که سخنان چنین فردی، بدون اعتبار است. ولی متأسفانه علمای بعد، به این حدیث وی، اعتماد کرده و به «سندسازی» برای آن پرداخته اند و در نتیجه مسلم پس از دو قرن آن را در صحیح خود وارد ساخته است.

حدیث دوم در باره قتل مرتد، از «عکرمه» نقل شده است و در صحیح بخاری دیده می شود، ولی عکرمه نیز فردی منحرف و غیر قابل اعتماد است.»

این نویسنده بر همین اساس، به طور کلی حد مرتد را منکر شده است و آن را حکمی عاری از دلیل دانسته است. برخی دیگر از نویسندگان جدید اهل سنت، با «خبر واحد» دانستن این گونه احادیث، به مناقشه اصولی پرداخته و خبر واحد را در زمینه احکام شدیدی مانند «دماء» معتبر ندانسته اند. دکتر صبحی صالح در این باره می نویسد:

«من بدّل دینه فاقتلوه»، هرچند از نظر سند صحیح است، ولی در باره جان انسانها به خبر واحد نمی توان اکتفا کرد. مقصود آن است که حکم اعدام هیچ کس را به استناد روایتی که در حد تواتر نباشد، نمی توان صادر کرد، زیرا نصوص قرآنی و نبوی بر حفظ جان انسان تأکید دارد و تنها در صورتی که مسأله مورد اجماع مسلمین باشد، از این قاعده می توان صرف نظر کرد، و در باره مرتد چنین اجماعی وجود ندارد که مرتد صرفاً به دلیل «تغییر عقیده» مستحق قتل باشد.»

در جامعه ما نیز کسانی همین آهنگ را سر داده و از بیان فوق اقتباس و پیروی کرده و گفته اند که اگر مهمترین دلیل حجیّت خبر واحد، سیره عقلا باشد، وقتی که خبر واحد با حقوق انسان در تعارض قرار گیرد، به اقتضای همان سیره عقلا از حجیّت می افتد و لذا باید احتیاط کنیم و در پی ادله و قرائن محکم تری باشیم. و بر این اساس قائل شده اند که هرچه تکلیفی سنگین تر و منافی تر با «حقوق مسلّمه» باشد، خبری که از آن حکایت می کند مشکوک تر و ضعیف تر تلقی می شود و از حجیّت می افتد، لذا مسأله «قتل مرتد»، «سنگسار کردن» و چیزهایی از این قبیل را نمی توان با ادله مربوط به حجیّت خبر واحد تحکیم کرد. (7)

اشکال سومی که منکران احکام مرتد، مطرح ساخته اند، «تعارض آن با قرآن» است. این مبنا مورد توافق مسلمانان است که هیچ حدیث و روایتی چنانچه با قرآن به عنوان یک سند قطعی و دست اول، در تعارض باشد، اعتبار ندارد و لذا روایات را بر قرآن باید عرضه کرد و با آن باید سنجید. بر این اساس گفته اند احکام مرتد، با آیاتی از قرآن که آزادی عقیده را به رسمیت می شناسد مانند «لا اکراه فی الدین»، در تضاد است، و لذا نمی توان بر آن اعتماد نمود.

البته برای کسانی که با فقه اسلامی آشنا باشند و از منطق حقوقی آن اطلاع کافی داشته باشند، چنین ایرادات و اشکالاتی قابل اعتنا نیست. همچنان که در حوزه متخصصان فقه و حقوق، این گونه مناقشات بی سابقه بوده و حتی در حدّ یک قول شاذ و نادر هم مورد توجه قرار نمی گیرد، زیرا روایات مربوط به مرتد که در فقه مورد استناد قرار گرفته و اسناد آن مورد کاوش واقع شده است، به دو روایت خلاصه نمی شود. حتی در فقه اهل سنت که منابع روایی آن در مقایسه با شیعه، اندک است، مصادر دیگری مورد توجه فقها قرار دارد، و در فقه شیعه، مدارک چندان فراوان است که سخت گیرترین محدثان و فقیهان، و حتی کسانی که خبر واحد را معتبر نمی شمارند، در برابر آن تسلیم شده اند.

البته اگر کسی «سنگسار زناکار» را منافی با «حقوق مسلّم» بشر بشمارد، و روایات را از اثبات آن عاجز تلقی کند، قهراً در باره مجازات مرتد هم جز این نمی توان انتظاری از وی داشت! توضیحات این نظریه پردازان نشان می دهد که این گونه ایرادات هرچند در قالب یک مبنای نوین اصولی ارائه می شود، ولی در حقیقت از دیدگاه خاص آنها از «حقوق بشر» تراوش می کند و تازه معلوم نیست که اگر «خبر متواتر» باشد و در تعارض با «حقوق بشر» قرار گیرد چه راه حلی برای رفع تعارض وجود دارد؟ و آیا در آن صورت دست کشیدن از حقوق بشر جایز بوده و می توان با نادیده گرفتن «حقوق مسلّمه» به سنگسار کردن در زنای محصنه و یا قتل در مورد لواط اقدام کرد؟ مگر نه این است که در تعارض «حقوق بشر» با «تکالیف دینی» حکم به «تقدم حقوق بشر» داده اند؟

در این تحلیلها، آنچه که پذیرفتن حکم را دشوار و سنگین نموده است، پیش فرضهایی است که از فرهنگ جدید غرب اخذ شده و به عنوان اصول غیر قابل خدشه تلقی شده است، و البته با چنین رویکردی، همه احکام اجتماعی، سیاسی و اقتصادی اسلام، به دلیل آنکه «خبر متواتر» بر آن وجود ندارد، و یا اگر در قرآن آمده است به دلیل آنکه از نظر ایشان عموم و شمولش برای عصر و زمان ما قطعی نیست، قابل مناقشه بوده و مخدوش می باشد.

در باره مخالفت احکام مرتد با «لا اکراه فی الدین» هم – اگر دلالت این آیه را بر آزادی عقیده بپذیریم – تازه نوبت به آن می رسد که در صدد فحص از «مخصِّص» آن برآییم و چنانچه دلیلی بر تخصیص آن وجود داشته باشد، بر طبق مبنای مورد قبول علمای شیعه و سنی که «سنت معتبر»، عمومات قرآن را تخصیص می زند، باید به تخصیص قرآن ملتزم شد، و «دلیل خاص» هرگز به عنوان مخالف و معارض قرآن تلقی نمی شود. از این رو ابن حزم میگوید:

مقالات مرتبط


  • مقاله ترجمه شده با عنوان آیا فعالیت های منابع انسانی با سوءرفتار کارکنان ارتباط دارد؟ کلیک جهت دانلود عنوان انگلیسی مقاله: Are human resource practices linked to employee misconduct Arational choice perspective عنوان فارسی مقاله: آیا فعالیت های منابع...

  • دسته بندی: علوم انسانی» حقوق فرمت فایل دانلودی: rar فرمت فایل اصلی: doc تعداد صفحات: 61 دانلود تحقیق در مورد آیا ارتداد، کیفر حد دارد؟ ، در قالب doc و در 61 صفحه، قابل ویرایش، شامل تأملی بر ماهیت کیفر ارتداد،...

  • آیا بین وزن کودک در هنگام تولد و سن مادر رابطه ای وجود دارد؟ دسته: آمار بازدید: 4 بار فرمت فایل: doc حجم فایل: 38 کیلوبایت تعداد صفحات فایل: 19 آیا بین وزن کودک در هنگام تولد و سن مادر رابطه...

  • آیا ارتداد کیفر «حدّ» دارد؟ دسته: فقه و حقوق اسلامی بازدید: 4 بار فرمت فایل: doc حجم فایل: 54 کیلوبایت تعداد صفحات فایل: 68 آیا ارتداد کیفر «حدّ» دارد؟ آیا ارتداد کیفر «حدّ» دارد؟ کلیک جهت دانلود آیا ارتداد...

  • دسته: معارف اسلامی فرمت فایل: doc حجم فایل: 16 کیلوبایت تعداد صفحات فایل: 23 روح چیست و عالم ارواح از نظر قرآن کجاست و آیا روح توضیح علمی هم دارد؟ روح چیست و عالم ارواح از نظر قرآن کجاست و آیا...

  • دسته بندی: علوم انسانی» روان شناسی فرمت فایل دانلودی: zip فرمت فایل اصلی: doc تعداد صفحات: 99 دانلود تحقیق با موضوع آیا بین سلامت روانی افراد درونگرا با سلامت روانی افراد برونگرا تفاوت وجود دارد، در قالب word و در 99...

  • دسته: علوم انسانی فرمت فایل: doc حجم فایل: 319 کیلوبایت تعداد صفحات فایل: 12 دانلود مقاله دانلود تحقیق پژهش دانلود پژهش دانلود پروژه مقاله آیا بین فنگ شویی و آئین زرتشت ارتباطی وجود دارد؟ دانلود تحقیق آیا بین فنگ شویی و...

  • مقاله ترجمه شده با عنوان آیا ویژه گری صنعت حسابرس، بهبود کیفیت حسابرسی را به همراه دارد؟ کلیک جهت دانلود عنوان انگلیسی مقاله: Does Auditor Industry Specialization Improve Audit Quality عنوان فارسی مقاله: آیا ویژه گری صنعت حسابرس، بهبود...

  • «این یک طب جادو نیست، اما افزایش میزان فعالیت فیزیکی راهبرد موثری در کمک به درمان افسردگی است» دسته: روانشناسی بازدید: 5 بار فرمت فایل: doc حجم فایل: 64 کیلوبایت تعداد صفحات فایل: 82 آیا بین ورزش کردن و میزان افسردگی...

  • دسته: روانشناسی و علوم تربیتی فرمت فایل: pdf حجم فایل: 68 کیلوبایت تعداد صفحات فایل: 98 دانلود گزارش کار آموزی دانلود پرسشنامه دانلود پایان نامه دانلود پروپوزال دانلود پروژه پایانی دانلود پروژه دانلود مقاله دانلود فای دانلود تحقیق دانلود پاورپوینت پایان...

  • مقاله آیا بین تیپ های شخصیتی (درون گرا برون گرا) و فرسودگی شغلی ارتباطی وجود دارد یا خیر؟ دسته: روانشناسی بازدید: 6 بار فرمت فایل: docx حجم فایل: 90 کیلوبایت تعداد صفحات فایل: 85 عوامل زمینه ساز و مرتبط به فرسودگی...

  • چکیده تفویض اختیار در سازمان مفهومی است که همواره با نام استاد کلاسیک مدیریت هنری فایول درآمیخته است زمانیکه تأکید بر چهارده اصل اساسی مدیریت می کند و به تفویض اختیار به عنوان وظیفه اساسی مدیران پای می فشارد تفویض اختیار...

  • دسته: پژوهش ها فرمت فایل: doc حجم فایل: 318 کیلوبایت تعداد صفحات فایل: 13 مقاله آیا بین فنگ شویی و آئین زرتشت ارتباطی وجود دارد؟ مقاله آیا بین فنگ شویی و آئین زرتشت ارتباطی وجود دارد؟ کلیک جهت دانلود...

  • دسته: آمار فرمت فایل: doc حجم فایل: 43 کیلوبایت تعداد صفحات فایل: 21 دانلود رایگان مقاله آیا بین وزن کودک در هنگام تولد و سن مادر رابطه ای وجود دارد؟ اهورا فایل دانلود تحقیق آیا بین وزن کودک در هنگام تولد...

  • دسته: حقوق فرمت فایل: doc حجم فایل: 67 کیلوبایت تعداد صفحات فایل: 53 انجام پروژه و پایان نامه رشته حقوق مقالات ترجمه شده رشته حقوق دانلود مقاله کارشناسی رشته حقوق با عنوان ارتداد خرید مقالات کارشناسی رشته حقوق همکاری در فروش...

  • دسته: فقه، حقوق، الهیات فرمت فایل: doc حجم فایل: 128 کیلوبایت تعداد صفحات فایل: 152 علوم فقهی دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق با عنوان ارتداد در اسلام بررسی نظرات کلاسیک و نگاهی به نظرات جدید دانلود مقاله ارتداد در اسلام...

  • هدف از انجام این پروژه بررسی تعلیق مراقبتی به عنوان کیفر جایگزین زندان و مسائل مختلف حول این مبحث می باشد. کلیک جهت دانلود پایان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی عنوان کامل: تعلیق مراقبتی به عنوان کیفر جایگزین زندان...

  • مقدمهبه دنبال تراکم پرونده ها و کار دادگاه ها کیفری از یک سو، و تورم جمعیت کیفری از سوی دیگر که منجر به تضعیف کارایی و بازدهی نظام کیفری در زمینه های مبارزه با بزهکاری و بازپروری و اصلاح بزهکاران شد،...

  • تحقیق کامل با رفرنس دهی دقیق و به صورت علمی با عنوان (کیفر زدایی از اطفال و نوجوانان در قانون مجازات اسلامی) دارای چکیده مقدمه بدنه اصلی نتیجه گیری و منابع دسته: فقه و حقوق اسلامی بازدید: 4 بار فرمت فایل:...

  • دسته بندی: علوم انسانی» معارف اسلامی فرمت فایل دانلودی: doc فرمت فایل اصلی: doc تعداد صفحات: 157 دانلود تحقیق با موضوع عدالت چیست؟ چه نقشی در پیشرفت کشور دارد؟ ، در قالب word و در 167 صفحه، قابل ویرایش، شامل مقدمه،...